وسایل خوشنویسی | ۹ ابزار ضروری برای هر خوشنویس

حتماً می‌دانید که به وجود آوردن هنر خوشنویسی بستگی به چگونگی استفاده از سه ابزار اصلی دارد: قلم، مرکب و کاغذ. همچنین دانش و آگاهی از شکل و فرم دادن به حروف هم ضروری است. خوشنویسی یا خطاطی به معنای زیبایی‌نویسی همراه با خلق زیبایی است. آموزشگاه خط و قلم در این مقاله، نه ابزاری که برای خوشنویسی به آن‌ها نیازمندیم را به شما معرفی می‌کند.

خوشنویسی تاریخچه‌ای کهن در ایران دارد و جزء هنرهای ارزشمند و اصیل این سرزمین محسوب می‌شود. این هنر ارزنده نیاز به ذوق و روحیه متفاوت دارد. برای شروع خوشنویسی نیاز به استفاده از قلم، مرکب و کاغذ است و در کنار این‌ها می‌توان از دیگر وسایل خوشنویسی هم جهت بهبود کیفیت کار استفاده کرد. اساس این هنر تمرین و ممارست است و هر کسی با تمرین و تکرار می‌تواند به درجات بالای خوشنویسی دست پیدا کند.

قلم نی

همان‌طور که اشاره شد، یکی از اصلی‌ترین ابزار خوشنویسی قلم است. مرغوب‌ترین نوع قلم نی، به قلم دزفولی مشهور است که در زمان انتخاب آن باید به این نکات دقت کنید: رنگ پوست قلم باید قهوه‌ای مایل به سرخ و رنگ گوشت داخلی آن باید متمایل به سفید باشد. قلم باید بدون کجی و انحراف باشد و قطر قلم نی دزفولی باید در حدود قطر مداد باشد.

مرکب

مرکب خوشنویسی در نوع خشک و مایع وجود دارد که امروزه اکثر هنرمندان از مرکب‌های مایع استفاده می‌کنند. همیشه این موضوع را در نظر داشته باشید که بهترین نوع مرکب آن است که در عین پررنگی و غلظت، دارای کشش قابل قبولی نیز باشد.

کاغذ

بهترین و مناسب‌ترین نوع کاغذ برای خوشنویسی، کاغذی است که دارای صافی متوسط و متعادلی باشد. کاغذهای صاف و لغزنده یا زبر و زمخت برای خوشنویسی مناسب نیستند. در برخی موارد به‌جای کاغذ از موادی مانند چوب، مقوا و بوم هم استفاده می‌شود.

قلم تراش

قلم تراش، چاقوی مخصوصی است که از آن برای تراشیدن قلم استفاده می‌شود. این ابزار کار خوشنویسی دارای تیغه‌ای با فرم و شکل خاص است. جنس تیغه قلم تراش باید از نوع فولاد خشک و سخت باشد تا مشکلی در خلال تراشیدن قلم ایجاد نشود.

قطزن

قطزن، وسیله‌ای است که به هنگام قط زدن نوک قلم، در زیر قلم قرار می‌گیرد. جنس قطزن باید کمی نرم‌تر از تیغه قلم تراش باشد. برای ساخت قطزن می‌توان از موادی مانند چوب‌های سخت، شاخ و حتی عاج حیوانات استفاده کرد.

قلم‌دان

قلم‌دان از دیگر ابزارهای خوشنویسی است که شبیه جعبه و از جنس چوب، مقوا یا پاپیه‌ماشه است و برای نگهداری قلم و دیگر وسایل خوشنویسی از آن استفاده می‌شود. قلمدان‌سازی با فرهنگ و هنر ایران پیوندی دیرینه دارد و جزء صنایع دستی ارزشمند محسوب می‌شود.

زیر مشقی

زیردستی که نام دیگر آن زیر مشقی است، وسیله‌ای است که در زیر صفحه قرار می‌گیرد تا هنگام کتابت نوک قلم بهتر و راحت‌تر بر روی کاغذ حرکت کند. معمولاً برای زیر مشقی از چرم نرم و صاف یا چرم‌های مصنوعی استفاده می‌کنند. استفاده از چند لایه روزنامه هم یک روش ساده‌تر است.

دوات

دوات یکی دیگر از ابزارهای مهم خوشنویسی است که به ظرفی دهان‌گشاد اطلاق می‌شود که درون آن مرکب و لیقه قرار داده می‌شود. جنس دوات معمولاً از شیشه، چینی یا پلاستیک است.

لیقه

لیقه نخ یا الیافی ابریشمی است که در داخل دوات قرار داده می‌شود. لیقه‌های آماده از جنس ابریشم طبیعی و مصنوعی در بازار وجود دارد.

همه آنچه در این مقاله معرفی شد، مهم‌ترین وسایل خوشنویسی بودند. اگر می‌خواهید با این ابزارها قدم در مسیر یادگیری خوشنویسی بگذارید، دوره آموزش خوشنویسی با خودکار خط و قلم گزینه مناسبی است. آموزش‌های ویدیویی بیشتر هم در آپارات خط و قلم موجود است.

مطالب اخیر

تاثیر خوشنویسی در تبلیغات

مصاحبه با استاد علی گنجی

اهمیت سیر و تکامل خط و خوشنویسی

سوالات متداول

وسایل خوشنویسی کدامند؟

۹ ابزار اصلی خوشنویسی عبارتند از: قلم نی، مرکب، کاغذ، قلم تراش، قطزن، قلم‌دان، زیر مشقی (زیردستی)، دوات و لیقه. قلم، مرکب و کاغذ سه ابزار پایه هستند که بدون آن‌ها خوشنویسی امکان‌پذیر نیست.

در خوشنویسی از چه وسایلی استفاده می‌شود؟

در خوشنویسی اصلی‌ترین وسایل قلم نی (مخصوصاً قلم دزفولی)، مرکب مایع با کشش مناسب، و کاغذ با صافی متوسط هستند. برای تراشیدن قلم از قلم تراش و قطزن، و برای نگهداری مرکب از دوات و لیقه استفاده می‌شود.

وسایل خوشنویسی کلاس هفتم کدامند؟

بر اساس کتاب درسی مطالعات اجتماعی کلاس هفتم، ابزارهای اصلی خوشنویسی شامل قلم (نی یا خودکار)، مرکب، کاغذ و در خوشنویسی سنتی، دوات است. این وسایل پایه‌ای هستند که خوشنویسان برای نوشتن آثارشان به آن‌ها نیاز دارند.